Güvercin Çeşitleri ve Özellikleri

Güvercin Çeşitleri ve Özellikleri Nelerdir?

Bugün dünyanın hemen her yerinde birbirinden farklı güvercin ırkları karşımıza çıkar. Columba olarak da bilinen güvercingiller, 15 ile 80 cm arasında değişen boylarıyla 289’a yakın farklı türe sahiptir. Evcil olmayanları genellikle binaların çatılarında, kaya oyuklarında veya yüksek ağaç dallarında yaşarken, bir yetiştirici tarafından bakılanları özel yuvalarda yaşarlar. Bitkisel ağırlıklı beslenen çeşitleri olduğu gibi kurtçuk ve salyangoz benzeri canlılardan beslenenleri de vardır. Tek eşli yapılarıyla yaygın olarak iki yumurtaları olur ve iki eş de kuluçkaya yatar. Birlikte yavruları besler, onları dış dünyaya karşı korur ve hazır hale getirirler. Farklı coğrafyalarda sportif ve hobi amaçlı yetiştirilen güvercinler, cinslerine göre Posta, Taklacı, Filo, Kostüm, Dalıcı-Dönücü, Makaracı ve Ses güvercinleri olmak üzere yedi sınıfa ayrılır.

Yedi güvercin sınıfı hakkında detaylı bilgiyi yazının devamında bulabilirsiniz.

Posta Güvercinleri 

Tarihte haberleşme aracı olarak kullanılan güvercinlere günümüzde sıklıkla rastlayabiliriz. Birçoğu evcil değilken, özel güvercin yetiştiricileri tarafından bakılıp eğitilen posta güvercin cinsleri de bulunur.  Daha ayrıntılı bilgi için posta güvercinleri ile ilgili yazımıza göz atabilirsin.

posta güvercini

Posta Güvercinlerinin Özellikleri 

Posta güvercinleri özellikleri, diğer güvercinlere göre küçük farklar barındırır. Posta güvercin türünün tüyleri sıkı, kadife yumuşaklığında olup özellikle yağmurlu hava şartlarına uyumludur. Eski savaş dönemlerinde haberleşmek için kullanılmışlardır. Gözleri yuvarlak, kırmızı ve parlaktır. Uzun mesafeleri rahatlıkla aşabilecek geniş ve uzun kanatları vardır. Günümüzde yarışı seven yapılarıyla iki yaşını doldurduktan sonra iki yıl boyunca çeşitli aşamalarla yarış üzerine eğitilirler.

İyi Bir Posta Güvercini Nasıl Belirlenir?

Posta güvercinlerinin sağlam ve iyi bir durumda olup olmadığını anlamak için tüy, burun, gaga, göz, kanat, kuyruk, sırt ve bel yapısını dikkatlice incelemek gerekir. Yarışmayı seven güvercinler, uçuş anında yağmura yakalanırlarsa en yakın saklanma yerine hızla gitmek için gerekli donanım olarak özel tüylere sahiptirler. Yumuşak ve sıkı tüylerinin altında devamlı yağ üreten deri yapılarıyla diğer kuşlara göre geç ıslanır, böylece güvenli alana gitmek için ihtiyaçları olan süreyi kendilerine sağlamış olurlar. Gaga renginden ziyade uzunluğu önemlidir. Genellikle orta boy gaga yapısına ve yeterince geniş burun deliklerine sahip güvercinler daha sık tercih edilirler. Göz yapısı bir diğer etkendir ve parlak, canlı renk gözler daha sağlıklı kabul edilir. Kanatlar, bir güvercinin yarışa girmesi ve geri dönmesi için olmazsa olmazıdır. Kısa yarışlarda küçük, kısa kanatlar avantaj sağlarken, uzun mesafelerde büyük ve uzun kanatlar avantaj sağlar. Kuyruk, güvercinlerin denge merkezidir ve onunla uçuşlarına yön verirler. Ucuna doğru daralan ve çok uzun olmayan kuyruklar güçlü bir kandan geldiğini gösterir. Seçilecek olan Posta güvercin cinsinin kuyruğa doğru küçülen, nispeten ince bir beli ile pembe ayakları olması önemli faktörlerdendir.

Taklacı Güvercinler

Son derece oyuncu ve hareketli yapılarıyla Taklacı güvercinler, güvercingillerin performans sanatçısı sayılırlar. Coğrafik yetiştirilme bölgelerine göre çeşitleri bulunur. Diyarbakır, Urfa, Sivas, Antalya, Malatya, Konya ve Çorum şehirleri arasında en eski soy Ankara Taklacı güvercinlerine aittir.

Taklacı Güvercinlerin Özellikleri 

Soyu Orta Asya’ya dayanan Taklacı güvercin tek başına alçaktan uçmayı sever. İçlerinde en yaygın olarak yetiştirilen ve aralarında en küçük kabul edilen Ankara taklacısıdır. Kısa yükselmelerle sık takla atar ve performansıyla tercih sebebidir. Koyu maviden gelen siyahlığıyla beraber gri ve sisli renk yapısıyla öne çıkar. Safkan bir Ankara taklacısının kanat uçlarında açık beyaz yerine gri tonlarda beyaz görülür. Son derece oyuncudurlar, sert damar yapısına sahip olanları bir süre uçurulmazsa takla atmaktan tutulabilir. Ülkemizde nadiren bulunan ve Irak kökenine sahip Miro güvercin türü de bir diğer popüler taklacılar arasındadır. Nadir bulunma durumunun yarattığı kaybetme endişesinden dolayı pek çok yetiştirici bu türü uçurmaktan kaçınır. Miro güvercinleri fazlasıyla oyuncu olmalarının yanında dikkat çeken paçalarıyla Kostüm güvercin özelliği de gösterirler. 

Taklacı Güvercinler Evde Bakılır mı?

Güvercingiller evcilleştirilebilen canlılar olsalar da dört duvarla çevrili sosyal ev ortamında bakımları uygun değildir. Gerek güvercinin sağlığı gerekse eşyaların korunması ve hijyen koşulları açısından önerilmez. Taklacı güvercin bir performans güvercinidir. Açık alana ve düzenli uçuşa ihtiyacı vardır. Bu alanda usta yetiştiriciler tarafından bakımlarının ve eğitimlerinin yapılması, türün geleceği için de ayrı önem taşır. 

Filo Güvercinleri

Filo uçucuları olarak da bilinen bu güvercin türü eski dönemlerin taşıyıcı kuşlarıdır. Bağdat, İskenderun, Şıhselli ve Baştankara güvercin olarak çeşitleri bulunur. Genellikle erkek güvercinler uçurulsa da yavrulamamış dişi güvercinler de en az erkekleri kadar başarılı uçuş sergilerler. Uçuş esnasında dişiler, erkeklere oranla daha az hata yapar. Barınma alanlarında olan bir filo grubunda ya hiç ya da çok az dişiye yer verilir. Bunun sebeplerinden birisi olası yumurtanın veya yavrunun erkekler tarafından yok edilmesidir. Diğeri ise yavrusu olan dişilerin uçmuyor olmasıdır. 

Filo Güvercinlerinin Özellikleri 

Renk çeşidiyle belki de en çok dikkati üzerine çekerek yaygın olarak yetiştirilen Baştankara güvercin siyah-beyaz renkleri nedeniyle rahibe olarak da anılır. Ülkemize özgü bir ırk olarak kabul edilen türün gagası orta ile küçük boy arasında, normal kalınlıktadır. Yuvarlak, açık ve parlak bakışlı gözleri vardır. Ayakları paçasız, koyu kırmızı ve normal uzunluktadır. Vücudu çoğunlukla beyaz olup kanat, kuyruk ve kafayı içine alan siyah renk, takkaya kadar devam eder. Ülkemizde Güneydoğu Anadolu bölgesinde yetiştirilirler.

Filo Güvercinlerinin Yetiştirilme Alanları Nelerdir?

Eski dönemlerde haberci ve salma kuşu olarak kullanılan Filo güvercinleri Osmanlı’dan günümüze uzanan Salma Yarışları için yetiştirilirler. Yuvalarına sadık, belli bir uzaklıktan kısa sürede geri dönebilen güvercinlerdir. Uçuş kabiliyetleriyle Evliya Çelebi’yi etkileyen Bağdat güvercini de bir Filo güvercini türüdür. 

Kostüm Güvercinleri

Şebab güvercini olarak da kayıtlarda geçen Kostüm güvercinleri, farklı safkan soyların zamanla birbirine karışmasıyla ortaya çıkmıştır. Uçma becerileri yerine dış görünüşleri ön plandadır. Daha çok süs güvercin olarak tercih edilir ve yetiştirilirler. Kürenk, Gök, Miski, Çakmaklı ve Arap aynakuyruk başlıca çeşitlerindendir. 

Kostüm Güvercinlerinin Özellikleri 

Tüm güvercin ırkları aynı zamanda paçalı güvercin sayılırlar. Kimisinde uzun kimisinde kısa olan paça tüyleri güvercin hakkında bilgi verebilir. Kostüm güvercinleri yarışlara uygun olmasalar da oyuncu ve iyi bir taklacıdırlar. Uzak yerlerden bırakılsalar dahi evlerine rahatlıkla dönebilirler. Yavruyken uçmalarını engelleyen paçaları, büyüdüklerinde onlara havadayken rüzgardan faydalanmalarını sağlar. Bazı güvercin çeşitleri dışında genel olarak toplu uçmayı severler. Bir Kostüm güvercininin sağlıklı olup olmadığı renk parlaklığından, dik duruşundan, uzun kuyruğu ve gözlerinin beyaz ile açık mavi arasında, canlı olmasından anlaşılır.

Kostüm Güvercinleri Yarışa Uygun Mudur?

Genel olarak kısa mesafe uçan, süslü tüy yapılarıyla öne çıkan ve çoğu güvercin türünde olduğu gibi uzun paçalara sahip kostüm güvercinleri fazla hareketli de değillerdir. Bu nedenle yarış alanında eğitilmezler. Daha çok meraklıları tarafından hobi olarak alınır ve yetiştirilirler. Zarif yapıları estetik bir görünüş sağlar, bakımları diğer türlere göre biraz daha özen ister.

Dalıcı-Dönücü Güvercinler 

Türler arasındaki renk ve boyut farklıları dışında hemen hemen aynı karakteristik özelliklere sahip dalıcı güvercinlerin orijini Arap Yarımadası’dır. Ülkemizde genellikle Adana’nın Çukurova bölgesinde yetiştirilirler. Performans kalitesini arttırmak için hayatı boyunca bir veya iki kez yavru besletilebilir. Azman, Adana, Baska, Bango, Dönek, Dolapçı ve Kelebek türleri bu gruba aittir.

Dalıcı-Dönücü Güvercinlerin Özellikleri 

Zamanla farklı bölgelerde yetiştirilmeye başlanan güvercinler, safkan özelliklerinin bir kısmını kaybederek, bölgeye adapte olmalarını sağlayan özellikleri edinmişlerdir. Ortalama yaşam süresi 11 ile 13 yıl arasında değişen Dalıcı-Dönücü güvercinlerin performans yılı ise yaklaşık 8-9 yıldır. Yüksek uçuş ve hızlı iniş kabiliyetleri yetiştiricilerin performans açısından tercih sebepleridir. Uzun gagaya (tartaç) sahip güvercin türleri daha çok Adana bölgesinde görülürken, kısa gagaya (töme) sahip olanları Mersin’de görülür. Bahar ve yaz dönemi yavru alınan güvercinler, terbiye eğitimi sonrası uçuş özelliklerine göre öncü ve arkçı olarak ikiye ayrılır. 

En Çok Tercih Edilen Dalıcı-Dönücü Güvercinler Nelerdir? 

Dış güzellikleri, performans ve zeka seviyesine göre Dalıcı-Dönücü güvercinleri seçmek mümkündür. Günümüzde en çok tercih edilen cinsleri arasında Baska güvercin, Kelebek güvercin ve Bango güvercin türleri bulunur. Baska güvercinleri daha çok Ege ve Marmara bölgelerinde yetiştirilen, küçük boylu, kısa gagalı, genelde açık kahverengi ve beyaz tüylere sahip kuşlardır. Gökyüzünün yüksek seviyelerinde kolaylıkla uçabilirler. Serbest bırakıldıklarında yuvalarına geri dönecek kadar da sadık ve akıllı güvercinlerdir.

Kelebek güvercinleri Taklacı güvercinlerden sonra en çok bilinen bir diğer türdür. Dik duruşları, kısa ayakları ve geniş göğüsleriyle daha çok tek uçmayı tercih ederler. Yönlerini yakınlarında uçan diğer kuşlara göre ayarlayan kelebek güvercinlerin uçuş süreleri yetiştirilmelerine göre yarım saat ile iki saat arasında değişir. Yüksekten uçar, spiral dönüşlerle alçalırlar. Kafası, kanat uçları ve paçaları beyaz diğer bölgeleri kırmızı, mavi, sarı ve siyah olabilir. Takladan çok hoşlanmazlar. Zamanla uçuş özellikleri yerine dış görünüşlerine göre yetiştirilmeye başlanmıştır.

Bango güvercinleri ise renkli kanat ve kuyruklarına eşlik eden beyaz vücutlarıyla öne çıkan Dalıcı bir tür olmasına rağmen dış güzelliği tercih sırasında uçuş özelliğine baskın gelir. Ortalama 1-1.5 saat uçabilen güvercinler, kendi kümesine ait bir kuş gösterildiğinde hemen dalışa geçebilir ancak kolay yakalanmazlar. Yüksekte rahatlıkla uçabilir, ılıman iklimde daha adapte yaşayabilirler. Dönücü kuşlara sahip bir filonun mutlaka en az bir Bango güvercine ihtiyacı vardır. Böylece birlikte daha randımanlı bir uçuş sağlarlar.

Makaracı Güvercinler

Ülkemizde Makaracı olarak bilinen güvercinler diğer ülkelerde “Roller” olarak geçer. Makaracılık bir bölge isminden farklı olarak bir uçuş tarzını ifade eder. Trakya, Bursa, Çakal ve Mülakat güvercin türleri bu gruba aittir. Dış güzellikleri yerine tamamen uçuş performansları için yetiştirilirler. Temel uçuş eğitimlerinden sonra yetiştiricileri makara hareketini öğretir. Bu hareket havada uçan güvercinin birden kuyruk kısmına, geriye doğru kendi çevresinde dönerek aşağı doğru süzülmesidir. İdeal bir makara manevrası için güvercinin bir elektrik direği boyu kadar süzülmesi önemlidir. Bu türün yetiştiricilerinin hedefi, güvercinlerini üç veya dört direk boyutunda makara yapmalarını sağlamaktır.

Makaracı Güvercinlerin Özellikleri

Özel uçuş tarzına sahip performans kuşları minimum üç saat, maksimum sekiz saate kadar uçabilirler. Bazı cinsleri toplu halde uçarken, bazıları toplu olarak uçuyor görünseler de aslında tek başlarına uçarlar. Bursa Makaracıların vücut rengi siyah, kuyrukları beyazken, Mülakat Makaracıların kuyrukları tamamen beyaz ve vücut renkleri dumanlı koyu mavi ile açık mavi arasında değişkenlik gösterir. Çakal Makaracı güvercinlerin sarı ve kırmızı olmak üzere iki farklı renkte türleri bulunurken, Trakya güvercinleri beş farklı renk çeşidi görülür; mavi, sarı, kırmızı, siyah ve beyaz.

Ses Güvercinleri

Kökeni Türkmenistan’a dayanan ve “Kut” ismiyle de anılan ses güvercinleri ülkemizde çoğunlukla Diyarbakır’da yetiştirilir. Diğer türlere kıyasla nesli tehlike altında olan ses güvercinlerinin korunması hayati önem taşır. Safkan soyların az bulunması bunun örneklerinden biridir. Uçuş veya Taklacı kuşlardan farklı olarak kendilerine has bir ötüş şekilleri vardır ve daha çok sesleriyle süs güvercini olarak yetiştirilirler. Bu özelliklerine halk arasında “dem çekme” , kuşlara ise “ahır kuşu” denir. Ankut, Kumru, Bayburt ve Demkeş güvercinleri bu gruba aittirler.

Ses Güvercinlerinin Özellikleri

Güzel ve melodik sesleriyle bu tür içinde en çok öne çıkan ismin Ankut güvercin olduğu bilinir. Taklacı veya oyuncu değillerdir. Serbest bırakılırlarsa kısa bir uçuşun hemen ardından yuvalarına geri konarlar. Genellikle bahçe içinde zarif güzellikleri ve dem çekme özellikleri için bakılırlar. İyi bir Ankut güvercininin yaklaşık 40 ile 45 dakika arası dem çekmesi beklenir. Kızıl- kahverengi vücutları, uzun ve geriye uzanan paçaları, çift tepeli kafasının önünde bir perçem ve arkasında ise bir takka bulunur. Her ne kadar kahverengi Demkeş güvercini ile Ankut güvercininin dem çekmesi birbirine benzese de, Demkeş’in vücudu biraz daha iridir.

Safkan Bir Ankut Güvercini Nasıl Anlaşılır?

Son zamanlarda soyu hızla tükenmekte olan ankut güvercin türünün melezleri sıklıkla yayılmakta ve yetiştirilmektedir. Eğer safkan bir güvercin arıyorsanız birkaç özelliğe dikkat etmeniz gerekir. Ön tepe ve takkaların düzgün şekilde olmaması, paçalarının ideal şekilde ve uzunlukta olmaması, vücut ve göz renginin parlak, canlı olmaması veya karışık renkte olması durumları o güvercinin melez olduğunun göstergesidir. Seslerinden ayırt edilmesi zor olsa dahi fiziksel özelliklerini inceleyerek safkan bir ankut kuşunu ayırt edebilirsiniz.

Bugün kesin olarak belirtilen herhangi bir gruba girmeyen, Manisa ile İzmir çevresinde yetiştirilen Hünkari güvercin türünün kökeni Osmanlı’ya dayanır. Dönemin padişahının emriyle şehzadeler şehri Manisa’da üretimi başlatılan kuşun, saray dışında bakılması ve yetiştirilmesi yasaklanmış, eşsiz estetik değeriyle yalnızca özel misafirlere hediye olarak sunulmuştur. Bu nedenle Hünkariler doğal bir ırk olarak sayılmazlar ve yetiştirilmeleri özel ilgiyle birlikte beceri de gerektirir. Osmanlı’nın çöküşüyle beraber halk arasında bakılmaya başlanmıştır. Ancak günümüzde aynı özeni ve özel bakımı sağlanmadığından soyu tükenme tehlikesi ile karşı karşıya olan bir başka türdür. Oriental Frill adıyla bilinen Hünkari güvercin Amerika ve Avrupa’da çeşitli dernekler tarafından estetik değeri en yüksek ırk olarak kabul edilmiştir.

Yazar Hakkında

0 Yorum

Yanıtla